ผ่าตัดประสาทหูเทียม คืนการได้ยินให้ลูก

ผ่าตัดประสาทหูเทียม คืนการได้ยินให้ลูก

“ที่สำคัญ พ่อแม่ผู้ปกครองจะต้องเรียนรู้ไปพร้อมๆ กับเด็กเพื่อให้เกิดความเคยชินในเวลาที่เด็กอยู่บ้าน ซึ่งจะช่วยให้มีพัฒนาการที่เร็วขึ้น”

ปัจจุบันวิทยาการและเทคโนโลยีที่ก้าวหน้าไปมาก  ทำให้การรักษาทางการแพทย์พัฒนาไปด้วย  แม้แต่ผู้ที่สูญเสียการได้ยินก็มีความหวังที่จะสามารถกลับมาได้ยินเสียงอีกครั้ง  ด้วยเทคนิคทางการแพทย์ที่เรียกว่า การผ่าตัดประสาทหูเทียม  ซึ่งพัฒนาขึ้นมาเพื่อช่วยเหลือผู้ที่มีความบกพร่องทางการได้ยินโดยเฉพาะ  โดยการใช้อุปกรณ์ทางอิเล็กทรอนิกส์ทำหน้าที่แทนเซลล์ประสาทในคอเคลียร์ภายในหูชั้นใน  ซึ่งจะแปลงพลังงานเสียงให้เป็นสัญญาณไฟฟ้าเพื่อไปกระตุ้นประสาทการได้ยินและสมองให้รับรู้

รู้จักกับประสาทหูเทียม

อุปกรณ์ประสาทหูเทียมนั้นประกอบไปด้วย  อุปกรณ์ภายนอกและอุปกรณ์ภายใน  โดยอุปกรณ์ภายนอกเป็น อุปกรณ์ที่ใช้สำหรับประมวลสัญญาณเสียง  มีไมโครโฟนทำหน้าที่รับสัญญาณเสียงจากสิ่งแวดล้อม  แล้ว

แปลงสัญญาณเสียงนั้นๆ ให้เป็นระบบดิจิตอลส่งต่อมายังอุปกรณ์นำเสียงและอุปกรณ์ที่ติดอยู่ที่ศีรษะ  เพื่อส่งเข้าสู่อุปกรณ์ภายในซึ่งเป็นอุปกรณ์ที่ต้องผ่าตัดฝังไว้ในกระดูกหลังใบหู  เพื่อทำหน้าที่รับสัญญาณที่ส่ง

มาจากอุปกรณ์ภายนอก  แล้วแปลงกลับเป็นสัญญาณไฟฟ้าอีกที  จากนั้นสัญญาณไฟฟ้าก็จะถูกส่งผ่านทางสายอิเล็กโทรดไปยังเม็ดอิเล็กโทรดที่ผ่าตัดสอดฝังไว้ตามความยาวของคอเคลียร์ภายในหูชั้นใน  โดย

สัญญาณไฟฟ้านี้จะไปกระตุ้นปลายประสาทการได้ยิน  และส่งสัญญาณต่อไปยังสมอง  โดยอุปกรณ์ภายนอกและอุปกรณ์ภายในจะยึดแนบติดกันด้วยแม่เหล็กผ่านหนังศีรษะ บริเวณหลังใบหู  เพื่อแปลความหมายของเสียงที่ได้ยิน

ประสาทหูเทียมเหมือนเครื่องช่วยฟังหรือไม่

ประสาทหูเทียมนี้จะแตกต่างจากเครื่องช่วยฟัง  ตรงที่เครื่องช่วยฟังจะทำการขยายเสียงให้ดังขึ้นเท่านั้นไม่สามารถช่วยให้ผู้ป่วยประสาทหูพิการเข้าใจเสียงที่ได้ยิน  แต่เครื่องประสาทหูเทียมจะไปทดแทนส่วนของ

ประสาทหูที่ถูกทำลาย  และช่วยกระตุ้นประสาทรับเสียงที่หูชั้นใน  ซึ่งจะช่วยให้ผู้ป่วยกลับมาได้ยินเสียงอีกครั้ง

ใครที่เหมาะสมกับการใช้ประสาทหูเทียม

การที่จะพิจารณาว่าผู้ป่วยลักษณะใดที่เหมาะกับการผ่าตัดฝังประสาทหูเทียม  มีเกณฑ์คือ ต้องเป็นผู้ป่วยที่ประสาทหูพิการทั้งสองข้างในระดับตั้งแต่ 70 เดซิเบลขึ้นไป  หรือหูหนวกสนิททั้งสองข้าง  และใช้เครื่องช่วยฟังแล้วไม่ได้ผล  หรือเป็นเด็กเล็กที่สูญเสียการได้ยินอย่างรุนแรงตั้งแต่กำเนิด  ซึ่งหากได้รับการผ่าตัดตั้งแต่ยังเล็กๆ จะได้ผลดีมาก  สามารถช่วยให้เด็กมีพัฒนาการได้เท่ากับเด็กปกติ  รวมถึงเด็กที่มีอายุมากกว่าสองขวบ และ ประสาทหูพิการมากกว่า 90 เดซิเบล  โดยต้องพิจารณาปัจจัยอื่นๆ ประกอบความเหมาะสมว่าควรที่จะผ่าตัดหรือไม่ด้วย  ที่สำคัญคือ ต้องเป็นผู้ที่ไม่มีความเสี่ยงในการผ่าตัด เช่น  มีความผิดปกติในอวัยวะที่เกี่ยวข้องกับการฝังประสาทหูเทียม หรือมีปัญหาในการดมยาสลบ

การวินิจฉัยก่อนผ่าตัด

เมื่อแพทย์พิจารณาว่า ผู้ป่วยมีคุณสมบัติเหมาะสมกับการผ่าตัดฝังประสาทหูเทียมแล้ว  จะต้องวินิจฉัยต่อไปตามขั้นตอนต่อไปนี้  เริ่มจากตรวจวินิจฉัยทางโสตสัมผัสวิทยา  แล้วตรวจเอ๊กซเรย์คอมพิวเตอร์ หรือซีทีสแกน หรือ MRI ของหูชั้นใน ตรวจเลือด และตรวจร่างกายอื่นๆ เพื่อพิจารณาความเหมาะสม ในการผ่าตัด  จากนั้นให้ลองใช้เครื่องช่วยฟังชนิดกำลังขยายสูง  และประเมินด้านจิตวิทยาเพื่อดูระดับสติปัญญาความปกติทางด้านอารมณ์และสังคม  ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญอันหนึ่งในการพิจารณาว่า ผู้ป่วยควรได้รับการผ่าตัดหรือไม่

ความเสี่ยงและการดูแลตัวเองหลังผ่าตัด

ความเสี่ยงที่เกิดจากการผ่าตัดฝังประสาทหูเทียมนั้น  อาจเกิดจากภาวะแทรกซ้อนเหมือนการผ่าตัดอื่นๆ  อาจมีอาการชาบริเวณแผลผ่าตัด ชาที่ลิ้น หรือใบหน้าปวดคอ มึนงง มีเสียงดังในหู  ซึ่งอาการเหล่านี้เกิดเพียงชั่วคราวเท่านั้น  และจะกลับมาเป็นปกติหลังแผลผ่าตัดหายสนิทแล้ว  นอกจากนี้ยังพบอาการน้ำในหูชั้นในรั่วได้ การกระตุกของใบหน้า แต่สามารถรักษาให้หายได้  ส่วนการติดเชื้อที่แผลนั้นพบเพียง 5 เปอร์เซ็นต์เท่านั้น  หลังจากผ่าตัดแล้ว แผลผ่าตัดฝัง ประสาทหูเทียมจะหายสนิทหลังผ่านไปได้ 3 – 5 สัปดาห์  จากนั้นนักตรวจการได้ยินจะทำการปรับแต่งเสียงให้ได้ระดับที่พอเหมาะ  ซึ่งการผ่าตัดฝังประสาทหูเทียมนี้จะมีประสิทธิภาพมากแค่ไหน ก็ขึ้นอยู่กับตัวผู้ป่วยเอง  เพราะหลังจากฝังประสาทหูเทียมแล้ว ผู้ป่วยจะต้องมารับการบำบัดฟื้นฟู และเรียนรู้การแปลความหมายของเสียงที่ได้ยินจากเครื่องประสาทหูเทียม  โดยระยะเวลาการเรียนรู้จะแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล

หลังผ่าตัดต้องดูแลระมัดระวังเรื่องใดบ้าง

หลังผ่าตัด เด็กสามารถออกกำลังกาย เล่นกีฬา และเข้าร่วมกิจกรรมต่างๆ ได้เหมือนคนปกติทั่วไป  แต่ต้องระมัดระวังให้มากขึ้น  และหมั่นดูแลรักษาอุปกรณ์  ซึ่งก็เพียงแค่รักษาความสะอาด ไม่ให้เปียกชื้น  หากชิ้นส่วนที่อยู่ภายนอกชำรุดก็สามารถเปลี่ยนหรือซ่อมได้  ในกรณีเด็กเล็กที่ผ่าตัดประสาทหูเทียมมานั้นอาจจะไม่เคยได้รับการฝึกพัฒนาการทางภาษามาก่อน  ทำให้ต้องมีคนในครอบครัว ครู เพื่อนๆ หรือนักแก้ไขการพูด ให้ความร่วมมือคอยกระตุ้นตลอดเวลา

ฝังประสาทหูเทียมแล้ว ฟังได้ดีแค่ไหน

แม้ผู้ป่วยแต่ละรายจะได้รับการผ่าตัดฝังประสาทหูเทียมแล้ว  แต่ประสิทธิภาพการใช้งานไม่เท่ากัน  โดยอาจเป็นเพราะปัจจัยต่างๆ ดังนี้

  1. การรับรู้แยกแยะเสียงต่างๆ ในสิ่งแวดล้อมและสังคม  ซึ่งหากผู้ป่วยสามารถรับรู้เสียง  และแยกแยะเสียงได้ดี ก็จะช่วยให้ประสิทธิภาพการใช้งานดีขึ้น
  2. สาเหตุที่สูญเสียการได้ยิน  ผู้ที่สูญเสียการได้ยินจากสาเหตุต่างกัน เช่น สูญเสียการได้ยินจากโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ กับสูญเสียการได้ยินที่ประสาทส่วนกลางและสมอง ย่อมมีผลต่อประสิทธิภาพการใช้งานของประสาทหูเทียมต่างกัน
  3. อายุที่เริ่มสูญเสียการได้ยิน  เป็นปัจจัยหนึ่งที่สำคัญ เพราะหากสูญเสียการได้ยินก่อนเรียนรู้ภาษาต่างๆ มาก่อน จำเป็นต้องฝึกการเรียนรู้เสียงต่างๆ  แต่หากเป็นผู้ที่เคยเรียนรู้ภาษามาก่อนและเพิ่งมาสูญเสียการได้ยิน  จะใช้ประสาทหูเทียมในการได้ยินเสียงและเข้าใจภาษาได้เร็วกว่า
  4. อายุที่ได้รับการผ่าตัดฝังประสาทหูเทียม  ผู้ที่ได้รับการผ่าตัดเมื่ออายุน้อยๆ จะได้รับประโยชน์จากประสาทหูเทียมอย่างมาก  โดยเฉพาะในเด็กที่ทำการผ่าตัดก่อนอายุ 2 ขวบ จะได้รับประโยชน์สูงสุด
  5. ระยะเวลาที่สูญเสียการได้ยิน  หากเพิ่งสูญเสียการได้ยิน และได้รับการผ่าตัดโดยเร็ว  จะทำให้ผู้ป่วยฟื้นฟูความสามารถในการฟังได้ดีกว่ามาก  เพราะประสาทการได้ยินและสมองส่วนที่แปลเสียงยังคงการรับรู้ไว้อยู่
  6. ชนิดของประสาทหูเทียม  เพราะเทคโนโลยีและชนิดของแต่ละรุ่น แต่ละยี่ห้อ แตกต่างกัน  ความสามารถจึงแตกต่างกันไปด้วย

ข้อจำกัด

การผ่าตัดฝังประสาทหูเทียมเช่นนี้ มีค่าใช้ค่อนข้างจ่ายสูง  ซึ่่งแตกต่างกันตามชนิดของประสาทหูเทียม  และไม่ได้สิ้นสุดที่การผ่าตัดเสร็จเท่านั้น  แต่ภายหลังการผ่าตัดยังต้องมีค่าใช้จ่ายอื่นๆ  รวมทั้งค่าบริการของโรงพยาบาลแต่ละแห่งด้วย  ดังนั้นแพทย์และผู้เชี่ยวชาญจึงต้องมีการพิจารณาคัดเลือกผู้ป่วยที่น่าจะ มีโอกาสใช้งานประสาทหูเทียมได้มีประสิทธิภาพมากที่สุดก่อนทำการผ่าตัด  เพื่อให้เกิดประโยชน์คุ้มค่ามากที่สุด  นอกจากนี้ผู้ป่วยไม่ควรตั้งความหวังในประสิทธิภาพมากเกินไป เพราะต้องขึ้นอยู่กับหลายๆ ปัจจัยประกอบกัน

คำแนะนำ

สำหรับผู้ปกครองที่ต้องการให้เด็กทำการผ่าตัดประสาทหูเทียมนั้น  ควรมีการตรวจวัดและประเมินการได้ยิน  และศึกษาเรื่องการผ่าตัดประสาทหูเทียมจนเข้าใจก่อน เพื่อจะช่วยให้มีการพัฒนาทักษะการได้ยินที่ดี  และเมื่อใส่เครื่องแปลงสัญญาณประสาทหูเทียมแล้ว  การปรับเครื่องแปลงสัญญาณในเด็กอาจต้องทำอย่างค่อยเป็นค่อยไป  เพราะการทำในลักษณะนี้จะช่วยให้เด็กคุ้นเคยกับเสียงใหม่ที่เพิ่งได้ยิน  และให้มีประสบการณ์การได้ยินเบื้องต้นที่ดีก่อน

ดังนั้นการผ่าตัดในผู้ที่มีอายุน้อยและได้รับการฝึกฝนให้เกิดพัฒนาการด้านภาษาพูดหลังการผ่าตัด  หรือการผ่าตัดในผู้ที่เคยมีภาษาพูดมาก่อนและยังไม่หลงลืมภาษาเหล่านั้นไป จะทำให้เกิดการใช้ประโยชน์สูงสุดจากเครื่องประสาทหูเทียม  ที่สำคัญพ่อแม่ ผู้ปกครองจะต้องเรียนรู้ไปพร้อมๆ กับเด็ก เพื่อให้เกิดความเคยชินในเวลาที่เด็กอยู่บ้าน  ซึ่งจะช่วยให้มีพัฒนาการที่เร็วขึ้น  ตลอดจนมีแรงบันดาลใจที่จะพยายามสื่อสารจากเสียงที่ได้ยินใหม่ด้วย

น.พ.เกียรติยศ โคมิน หัวหน้าศูนย์การแพทย์เฉพาะทางด้านโสต ศอ นาสิก  โรงพยาบาลราชวิถี

ศูนย์บริการเครื่องช่วยฟังอินทิเม็กซ์
โทร: 02 279 3030
คุยเฟสบุ๊ค: m.me/intimexhearingaid
คุยไลน์: line ID : @intimex
—เครื่องช่วยฟังอินทิเม็กซ์

arrow
Send message via your Messenger App
ข้ามไปยังทูลบาร์